Geçici Vergi Dönemlerinde Teknopark Kazançlarının Vergilendirilmesinde Dikkat Edilecek Hususlar

06.07.2001 tarihli Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinde bulunan şirketlere ülke sanayiinin uluslararası rekabet gücünü artırmak, ihracata yönelik bir yapıya kavuşturulması maksadıyla teknolojik bilgi üretmek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirmek, ürün kalitesini veya standardını yükseltmek, verimliliği artırmak, üretim maliyetlerini düşürmek, teknolojik bilgiyi ticarileştirmek, teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemek amacıyla kurumlar vergisi, gelir vergisi, KDV ve SGK teşviği gibi önemli vergisel avantajlar sağlanmıştır.

4691 Sayılı Kanun kapsamında Teknoloji Geliştirme Bölgesi; “Yüksek/ileri teknoloji kullanan ya da yeni teknolojilere yönelik firmaların, belirli bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsünün olanaklarından yararlanarak teknoloji veya yazılım ürettikleri/geliştirdikleri, teknolojik bir buluşu ticari bir ürün, yöntem veya hizmet haline dönüştürmek için faaliyet gösterdikleri ve bu yolla bölgenin kalkınmasına katkıda bulundukları, aynı üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsü alanı içinde veya yakınında; akademik, ekonomik ve sosyal yapının bütünleştiği siteyi veya bu özelliklere sahip teknopark” olarak tanımlanmıştır.

4691 Sayılı Kanun’da Sayılan Destek ve Muafiyetler Nelerdir?

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında bölge firmalarına sağlanan teşviklerden biri olan kurumlar vergisi istisnasından geçici kurumlar vergisi dönemleri itibariyle de yararlanmak mümkün bulunmaktadır. 

• Kurumlar Vergisi İstisnası:

4691 Sayılı Kanun’un Geçici 2’nci maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddeye göre; bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve AR-GE faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31.12.2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Söz konusu yazılımların üretiminden sonra düzenlenen; kurulum, test çalışmaları, onarım, eğitim, teknik hizmet ve danışmanlık gibi hizmetlerden sağlanan kazançların ise istisnaya konu edilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bölgede faaliyette bulunan mükelleflerin, bölge dışında gerçekleştirdikleri faaliyetlerinden elde ettiği kazançlar da, yazılım ve AR-GE faaliyetlerinden elde edilmiş olsa dahi, istisnadan yararlanamazlar.

Kurumlar Vergisi Beyannamesinde ve Geçici Vergi Beyannamelerinde zarar olsa dahi indirilecek istisna ve indirimler arasında gösterilecek olan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri istisnası mahiyeti itibarıyla bir kazanç istisnası olup, istisna kapsamına giren faaliyetlerden elde edilen hasılattan bu faaliyetlere ilişkin gider ve maliyetlerin düşülmesi suretiyle belirlenen kazancın tamamı gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. İstisna kazancın doğru hesaplanabilmesi için istisna kapsamında olan faaliyetler ile kapsam dışında olan diğer faaliyetlere ilişkin hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı izlenmesi gerekmektedir.

İstisna kapsamında yürütülen faaliyetlerin zararla sonuçlanması durumunda ise söz konusu zararların istisna dışı faaliyetlerden elde edilen kazançlardan mahsup edilmesi mümkün bulunmamaktadır.

• Müşterek Genel Giderlerin Dağıtımı:

İstisna kapsamına giren faaliyetler ile bu kapsama girmeyen faaliyetlerin birlikte yapılması halinde ortak giderlerin (kira, elektrik, BT altyapısı, yönetim giderleri) mutlaka objektif ve tutarlı bir anahtara göre dağıtılması gerekmekte olup cari dönemde oluşan maliyetlerin birbirine oranı esas alınarak dağıtılması da mümkün bulunmaktadır.

İstisna kapsamına giren ve girmeyen faaliyetlerde ortak kullanılan tesisat, makine ve taşıtların amortismanlarının ise bunların her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtımının yapılması gerekmektedir.

• Faiz, Kur Farkı ve Diğer Olağandışı Gelirler:

Teknopark bölgesinde faaliyet gösteren mükelleflerin teknopark satış gelirleri haricinde elde edecekleri faiz, kur farkı gibi olağandışı gelirlerinin istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu kapsamda nakitlerin değerlendirilmesi sonucu oluşan faiz gelirleri, yabancı para cinsinden aktifler dolayısıyla oluşan kur farkları, iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan gelirler istisna kapsamında değerlendirilememektedir. 

• Seri Üretim Kapsamında Elde Edilen Kazançlar:

Teknoloji geliştirme bölgelerinde yürütülen yazılım ve Ar-Ge faaliyetleri sonucu ortaya çıkan ürünlerin mükelleflerin kendilerinin seri üretime tabi tutarak pazarlamaları halinde, bu ürünlerin pazarlanmasından elde edilen kazançların lisans, patent gibi gayrimaddi haklara isabet eden kısmının, transfer fiyatlandırması esaslarına göre ayrıştırılmak suretiyle istisnadan yararlanması mümkün bulunmaktadır. Bu faaliyetlerden elde edilen kazançların tamamının istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Örneğin; teknoloji geliştirme bölgesinde yazılım faaliyetinde bulunan şirketin, ürettiği yazılımların lisans satışından veya kiralanmasından elde edeceği kazançlar istisnadan yararlanacak, ancak söz konusu yazılımın disk, CD veya elektronik ortamda pazarlanmasından elde edilen kazançların (lisansa isabet eden kısmı hariç) istisnadan yararlanması mümkün olmayacaktır.

Nitelikli Harcama / Toplama Harcama Oranı

Teknoparklarda gerçekleştirilen Ar-Ge ve yazılım faaliyetlerinden doğan gayrimaddi hakların devri, satışı ve kiralanmasından elde edilen kazançların istisnaya konu edilebilmesi için patent ve fonksiyonel olarak patente eşdeğer belgeye bağlanması şartı getirilmiştir. Patent veya fonksiyonel olarak patente eşdeğer belgelere bağlanan gayrimaddi haklardan kaynaklanan kazançların istisnadan yararlanacak kısmı, kazancı doğuran faaliyet kapsamında gerçekleştirilen nitelikli harcamaların bu faaliyetle ilgili toplam harcamalara oranı kullanılarak hesaplanacaktır.

Gayrimaddi hakların satışı, devri veya kiralanmasından kaynaklanan kazançların istisnadan yararlanacak kısmı, bölgede yürütülen her bir projeden elde edilen kazanca, ilgili projeye ilişkin nitelikli harcamaların toplam harcamaya oranı uygulanmak suretiyle hesaplanacaktır. Her bir projeyle ilgili yapılacak bu hesaplamada dikkate alınacak nitelikli harcamalar, gayrimaddi hakkın elde edilebilmesi için mükellefin kendisi tarafından yapılan ve gayrimaddi hak ile doğrudan bağlantılı harcamalar ile ilişkisiz kişilerden sağlanan ve aynı mahiyeti taşıyan fayda ve hizmet bedellerinin toplamıdır.

Bu açıklamalara göre;

Gayri Maddi Haklardan Kaynaklanan Kazançların İstisnadan Yararlanacak Kısmı

=Nitelikli harcamalar/Toplam Harcamalar

formülüne göre hesaplanacaktır. Mükellefler nitelikli harcama tutarını yüzde 30’una kadar artırabilir. Şu kadar ki, bu şekilde artırılan itelikli harcama tutarı toplam harcama tutarını aşamaz.

Bu kapsamda, oran hesaplamasında dikkate alınacak nitelikli harcamalar ile toplam harcamalar aşağıdaki gibidir:

• Teknopark İstisna Kazancının Beyannamede Gösterilmesi:

Bölgede faaliyette bulunan mükellefler istisna kapsamındaki kazançlarını kurumlar vergisi/ geçici kurumlar vergisi beyannamelerinin “Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisnalar” bölümünde yer alan “Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazançlar” satırında göstereceklerdir. İstisnaya tabi faaliyetin zararla sonuçlanması halinde ise zarar tutarı kanunen kabul edilmeyen giderler tutarına eklenerek kanunen kabul edilmeyen giderler bölümünün istisna faaliyetlerden doğan zararlar satırında gösterilecektir.

Sonuç Olarak; 4691 Sayılı Kanun kapsamında

Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve AR-GE faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisi istisnasından aşağıdaki şartları sağlayan firmalar yararlanabilecektir.

• Şirketin veya şubesinin fiziki olarak ilan edilmiş bir Teknoloji Geliştirme Bölgesi (Teknopark) sınırları içerisinde yer alması gerekir.

• Yürütülen projenin Teknopark yönetici şirketi tarafından onaylanmış olması şarttır.

• Sadece onaylanan projeden elde edilen gelirlerin istisna kapsamında değerlendirileceği; şirketin teknopark dışı rutin ticari faaliyetlerinin bu kapsama girmediği konusuna dikkat edilmelidir.

• Personelin çalışma sürelerinin kapı giriş-çıkış sistemleri (PDKS) veya onaylı zaman takip yazılımları ile kanıtlanması zorunludur.

Buna göre; istisna kapsamındaki kazançlarını, hazırlayacakları geçici vergi beyannamelerinde indirim konusu yapacak firmaların hak kaybına uğramamaları için, yukarıda sayılan şartları sağlayıp sağlamadıklarını dikkate alarak vergi hesaplamalarını yapmaları gerekmektedir.

Saygılarımızla.